Για μένα, ο τραχανάς μυρίζει πάντα “τέλος Αυγούστου”.
Μυρίζει το μικρό μας εξοχικό δίπλα στη θάλασσα, τις τελευταίες μέρες των διακοπών και εκείνη τη γνώριμη στιγμή που καταλαβαίναμε πως το καλοκαίρι άρχιζε σιγά - σιγά να μας αποχαιρετά.
Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, η γιαγιά μου περίμενε το ...βοριαδάκι και έφτιαχνε τραχανά. Ήταν σχεδόν ένα μικρό τελετουργικό που επαναλαμβανόταν κάθε χρόνο. Ένα τελετουργικό που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, όχι μόνο για να κρατήσουμε αυτή την παράδοση ζωντανή, αλλά ίσως και για να κρατήσουμε λίγο ακόμη κοντά μας εκείνες τις στιγμές με τη γιαγιά.
Μαζί με τις τελευταίες βουτιές, τις πιο ήσυχες μέρες και τη μικρή αλλαγή στον αέρα, ερχόταν και η ώρα του τραχανά. Και κάπως έτσι, εκείνη η χαρακτηριστική μυρωδιά από το τραχανόχορτο, ερχόταν για να μας θυμίσει ότι ένα ακόμη καλοκαίρι και αρκετή από την ξεγνοιασιά μας έφταναν στο τέλος τους.
Η ζύμη ετοιμαζόταν και μετά τα χέρια δούλευαν ασταμάτητα μέχρι να κοπεί. Πρώτα σε μεγαλύτερα κομμάτια, ύστερα σε μικρότερα και μαζί και το μεγάλο ερώτημα: και τώρα, πού θα τα απλώσουμε όλα αυτά; Τραπέζια, τραπεζομάντηλα, ταψιά και κάθε ελεύθερη επιφάνεια του σπιτιού επιστρατεύονταν, μέχρι να βρεθεί χώρος για όλο τον τραχανά.
Κι αυτό ήταν μόνο η αρχή.
Ο τραχανάς ήθελε τον χρόνο του. Έπρεπε να στεγνώσει, να ξανατριφτεί και να απλωθεί πάλι αυτή τη φορά πιο ψιλός, για να στεγνώσει καλά. Παλιά, το τρίψιμο γινόταν με το κόσκινο, με υπομονή και αρκετή δουλειά. Σήμερα, ευτυχώς, η τεχνολογία κάνει αυτό το στάδιο πολύ πιο εύκολο.
Και όταν ήταν πια έτοιμος, ο τραχανάς αποθηκευόταν για να δώσει ζεστασιά και γεύση στο κρύο του χειμώνα.
Τότε για μένα, ως παιδί, ήταν απλώς κάτι που γινόταν κάθε χρόνο. Όπως τόσα πράγματα που μοιάζουν ασήμαντα τη στιγμή που τα ζούμε και αποκτούν άλλη αξία όταν περάσουν τα χρόνια.
Σήμερα καταλαβαίνω πως εκείνες οι μέρες του τραχανά δεν ήταν απλά μια χειροποίητη παρασκευή ενός ζυμαρικού. Ήταν ένας τρόπος να διατηρηθεί η ομορφιά μιας παράδοσης που συμβόλιζε για τους παλιούς την προετοιμασία για τον χειμώνα και έναν μικρό αποχαιρετισμό στο καλοκαίρι. Και ίσως γι’ αυτό εξακολουθεί να φτιάχνεται ακόμη και σήμερα, όταν κάποιος αποφασίζει να αφιερώσει λίγο από τον χρόνο του και να βάλει λίγο από το μεράκι του για να κρατήσει μια παλιά συνήθεια ζωντανή.
Κι έτσι, κάθε φορά που βλέπω τραχανά να απλώνεται για να στεγνώσει, δεν βλέπω μόνο μια παραδοσιακή συνταγή. Βλέπω το μικρό εξοχικό δίπλα στη θάλασσα, τη γιαγιά μου με την ποδιά της και εκείνες τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού που τότε δεν ήξερα πως κάποτε θα νοσταλγούσα τόσο. Γιατί κάποιες γεύσεις δεν μας θυμίζουν απλώς μια εποχή. Μας επιστρέφουν για λίγο σε εκείνα τα καλοκαίρια που νομίζαμε πως δεν θα τελείωναν ποτέ...
